Parmenides z Elei żył ok 540 r. p.n.e. – 470 r. p.n.e.

 

„Byt jest a niebytu nie ma.”

 

Zdanie to wypowiedziane przez Parmenidesa na pierwszy rzut oka może wydawać się absurdalne, ale gdy poznajemy kontekst, nabiera głębokiego sensu. Po pierwsze, jeśli pod pojęcie „bytu” podstawimy pojęcie Kosmosu, zdanie to wypełnia się znaczeniem:

Parmenides ze zdania tego wyprowadził następujące wnioski:

I. Kosmos jest wieczny.

Kosmos nie miał początku w czasie, ani też nie będzie miał końca ponieważ: Jeśli Kosmos miał by kiedyś początek, to by znaczyło, że wcześniej musiało by go nie być… bo jeśli zaczął by nagle istnieć (miał początek w czasie) to by oznaczało, że wcześniej go nie było – a niebytu nie ma, więc jeśli kosmos miał by początek w czasie, to znaczy, że wcześniej by go nie było, czyli był by niebytem, a niebytu przecież nie ma. A jest niemożliwe, żeby niebyt stał się bytem. Oznacza to, że kosmos jest odwieczny i nie miał początku w czasie.

Podobnie z końcem kosmosu: kosmos nie może mieć końca w czasie, ponieważ gdyby miał koniec to by oznaczało, ze byt musiał by się stać niebytem, a to jest niemożliwe. Dlatego Kosmos będzie istniał wiecznie.

 

II. Kosmos jest jednością.

Kosmos nie składa się z kawałków, lecz jest jednością (wewnętrznie zróżnicowaną ale jednością). Jeśli bowiem Kosmos składał by się z kawałków, to by oznaczało, ze kawałki muszą być czymś od siebie oddzielone. A czym „kawałki” Kosmosu miały by być oddzielone? Musiały by być od siebie oddzielone niebytem, a niebytu przecież nie ma. Więc nie mogą istnieć oddzielone od siebie „kawałki” Kosmosu. Więc Kosmos nie składa się z kawałków lecz jest jednością.

 

III. Kosmos jest jeden. [Byt jest jeden!]

Istnieje tylko jeden Kosmos, nie mogą istnieć dwa Kosmosy, ponieważ gdyby istniały dwa Kosmosy, to by oznaczało, że coś musiało by je oddzielać, a co mogło by oddzielać dwa Kosmosy od siebie? (dwa Byty?) musiał by je oddzielać od siebie niebyt – a niebyt przecież nie istnieje. Dlatego nie ma wątpliwości, że Byt jest jeden (…Kosmos jest jeden).

Kosmos może być złożony z wielości światów (wszechświatów..?), ale nawet jeśli światów będzie nieskończenie wiele, to i tak będą one stanowić integralną całość.. jeden Kosmos, jeden Byt.